GIS binnen alle onderwerpen van aardrijkskunde

Aardrijkskunde is een breed vak en er vallen veel thema’s onder de lesstof. In lesboeken of eindtermen staan onderwerpen zoals plaattektoniek en vulkanen, maar ook de eigen omgeving van leerlingen. Bij elk onderwerp kunnen kaarten een rol spelen of zijn ze zelfs essentieel. Digitale, interactieve kaarten, veldwerk en GIS zijn dan niet te negeren.

In dit artikel geef ik voor de verschillende thema’s binnen aardrijkskunde aan hoe GIS ingezet kan worden. Bijvoorbeeld door een opdracht te geven waarbij de leerlingen zelf een kaart maken, waar ze met hun telefoon locaties verzamelen of door een StoryMap als bron te gebruiken. Ook is er variatie mogelijk in hoeveel de leerlingen zelf met een kaart moeten doen, zodat de opdracht goed past bij het niveau en het doel van de les.

De 12 thema’s zijn gebaseerd op de eindtermen en op verschillende lesboeken van alle niveaus. Tijdens de voorbereidingen van een nieuw hoofdstuk kan je terugkomen naar deze lijst en kijken of een van de ideeën onder de relevante thema’s past bij waar jouw klas ook mee bezig gaat. Of een opdracht geschikt is voor een klas kan de leraar het beste bepalen, dus kijk vooral zelf ook naar welk niveau haalbaar is.

De thema’s die ik wil behandelen:

  1. Plaattektoniek en vulkanen
  2. Weer en klimaat
  3. Brazilië en Zuid-Amerika
  4. Arm en rijk
  5. Cultuur en bevolking
  6. Migratie
  7. Mondialisering
  8. Duurzaamheid/ontbossing
  9. Wereldvoedselvraagstuk
  10. Water
  11. Eigen omgeving
  12. Kaartvaardigheden

Lees meer »

Gratis WebGIS en StoryMaps voor op school

Het gebruik van GIS door leraren in de klas is vaak afhankelijk van beschikbare software. Gebruiksgemak en het niet hoeven te installeren van een programma zijn daarbij erg belangrijk. Leraren liepen daarbij tegen problemen aan, omdat goede WebGIS software ook vaak met een (te hoge) prijs komt. Daar is nu verandering in gekomen! Scholen kunnen zich nu aanmelden om gratis toegang te krijgen tot ArcGIS Online.

Tijdens de Esri GIS Conferentie in september gaf Tim Favier een presentatie over GIS in het voortgezet onderwijs. Hij neemt het publiek mee in een verhaal over het examenprogramma aardrijkskunde, de meerwaarde van GIS, verschillende voorbeelden, benodigdheden voor docenten en als laatste verteld een docent over zijn ervaring met een GIS-project. In de onderstaande video is de gehele presentatie te bekijken:

Lees meer »

10 beste tools voor in de klas – Zuid-Amerika en Brazilië

Vanaf het aankomende schooljaar staat Brazilië centraal voor de bovenbouw havo en Zuid-Amerika voor vwo. Een ander gebied, andere onderwerpen, nieuwe uitdaging en nieuwe mogelijkheden! De perfecte tijd om meer geotools in de les te gebruiken. Daarom hier een overzicht van 10 tools met GIS en digitale kaarten die gaan over Zuid-Amerika en Brazilië. Ze zijn meteen te gebruiken om de les te verfrissen en om de leerlingen te helpen met het leren over dit prachtige land.

Grote onderwerpen die spelen in Zuid-Amerika waar je misschien meteen al aan denkt zijn de ontbossing, het zika virus en de olympische spelen in Brazilië van 2016. Daarnaast spelen ook onderwerpen zoals migratie, vissers en de geschiedenis van het gebied een rol. De volgende StoryMaps en tools gaan over deze onderwerpen.Lees meer »

Andere kant van de wereld

‘De andere kant van de wereld, dat is toch Australië?’

Voor je gevoel misschien wel, maar voor Nederland is dat niet het geval. Ook voor de provincie Zeeland ligt Nieuw-Zeeland niet precies aan de andere kant van de wereld. Wat dan wel? Water, heel veel water van de Zuidelijke Oceaan.

Via Antipodes Map kan je van elke locatie op de wereld bekijken wat er aan de andere kant van de aardbol ligt. Als je in Zeeland een tunnel door de wereld heen zou graven, kom je niet uit in Nieuw-Zeeland of Australië, maar ergens in het water.

Andere kant - ZeelandAndere kant - Zeeland2

Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 2

Op mijn blog schrijf ik er wel vaker over, StoryMaps. Ideaal om te gebruiken in de les, maar moet je die dan zelf gaan maken? Dat kan, maar hoeft helemaal niet! In deel twee van deze serie 10 StoryMaps die je goed kan gebruiken in de klas, over uiteenlopende (aardrijkskunde/geschiedenis/natuur) onderwerpen. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk!

Deel 1 vind je hier terug.

1. Vulkaan op Hawaii

De vulkaan op Hawaii is recent veel in het nieuws geweest, vanwege het natuurgeweld daar. Deze StoryMap gaat in op hoe de vulkaan zich ontwikkeld heeft.
Engelstalig

Fountains of fire

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)

2. Misvattingen

Uitleg van misvattingen over de plaatsing van bepaalde continenten op aarde.
Engelstalig

Misconceptions

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 1

Op mijn blog schrijf ik er wel vaker over, StoryMaps. Ideaal om te gebruiken in de les, maar moet je die dan zelf gaan maken? Dat kan, maar hoeft helemaal niet! In deze post 10 StoryMaps die je goed kan gebruiken in de klas, over uiteenlopende (aardrijkskunde/geschiedenis/natuur) onderwerpen. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk!

1. Vergelijking voor en na orkaan Irma

Satellietbeelden van voor en na de orkaan Irma worden vergeleken met een swipe-tool.
Engelstalig

orkaan irma

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)

2. Verhalen van Migranten

5 Verhalen van migranten worden aan de hand van hun route en afbeeldingen verteld.
Nederlandstalig

Verhalen van migranten

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)Lees meer »

Lancering Alcarta

Tijdens de KNAG onderwijsdag in Ede op 10 november 2017 werd Alcarta aangekondigd. Een volledig nieuwe atlas voor scholieren, als tegenhanger voor de alom bekende Bosatlas van Noordhoff uitgevers. Alcarta wordt uitgegeven door ThiemeMeulenhoff, in digitale en papieren vorm. De online versie was al vanaf 10 november beschikbaar, in tegenstelling tot de grote bosatlas, is Alcarta Online gratis en voor iedereen beschikbaar. Op 8 maart 2018 werd dan eindelijk de volledige, papieren atlas gepresenteerd.

De lancering vond plaats in Baarn, in een mooie natuurlijke omgeving. We werden welkom geheten door een vrouw op een grote wereldbol die geografische vragen stelde. Eenmaal in het gebouw hing een ontspannen sfeer met daarbij een divers publiek; mensen van de pers, geografen, (aardrijkskunde) docenten, medewerkers van de duitse samenwerkingspartner en medewerkers van ThiemeMeulenhoff. De zaal was volledig in thema aangekleed, met ballonnen als wereldbol en cakejes met de voorkant van de Alcarta-atlas erop.Lees meer »

Google Earth Timelapse voor de Aardrijkskundeles

Bij veel aardrijkskundelessen staat een locatie centraal, en dan vooral de verandering van de omgeving op die locatie. Bijvoorbeeld het veranderen van de vulkaan en zijn omgeving of de groei van een stedelijk gebied. Om dit te laten zien aan leerlingen kan nog best een uitdaging zijn. Satellietbeelden zijn hier uitermate geschikt voor en met Google Earth Timelapse kunt u deze gemakkelijk achter elkaar zetten.

Via deze tool kan je  de verandering van 1984 tot en met 2016 bekijken van alle plekken over de hele wereld. Je kan zelf een plek kiezen en de verandering speelt zich af als een soort van filmpje. Er zijn al veel Timelapses gemaakt van allemaal interessante plekken op de wereld. Wat dacht je van een gletsjerDubai of de boskap in Brazilie?

Lees meer »

Nieuw uitgekomen: Alcarta online atlas

Op de KNAG onderwijsdag die 10 november plaatsvond presenteerde ThiemeMeulenhoff hun een nieuwe product: Alcarta. Dit is een atlas die volledig digitaal beschikbaar is, zonder kosten. Aankomend voorjaar komt de volledige papieren versie uit. Een nieuwe speler op de markt voor de bekende Grote Bosatlas van Noordhoff Uitgevers, die jarenlang de atlassen markt domineert.

Alcarta_book
Alcarta van ThiemeMeulenhoff

Op de KNAG-dag werd het proefkatern van Alcarta (van 268 paginas) uitgedeeld aan alle bezoekers, met de aansporing om ook online de atlas te bekijken. Daar is nu al de gehele atlas beschikbaar, waar iedereen met een simpele inlog toegang tot heeft.

De online atlas zelf is goed te navigeren, inzoomen gaat makkelijk en bladeren ook. Een groot deel van de kaarten is te openen in Google Earth, dit gaat probleemloos. De opzichzelfstaande kaarten zijn zo te bekijken in de context van de omgeving en de gehele wereld, waardoor leerlingen zich beter kunnen orienteren. Google Earth heeft de optie om reliëf te tonen, de Alcarta kaarten komen zo nog beter uit:Lees meer »

Expanding the use of GIS in schools; inspiration and enthusiasm

In this post, I share my opinion on how to expand the use of GIS in schools, starting with the geography teacher training programs.


To get GIS into the classrooms, we need to start with the teachers. It is important to get them enthusiastic and to try to take away any barriers they may come across. By getting a couple of them fired up and ready to try new things, they can get others to try it to. Things like this should be spreading like a wildfire.

But this has not started yet. At least that is what I think. Until now, some teachers find it great, but it is hard to spread the GIS-in-schools-fire. This is because in the Netherlands, GIS is not easily available for schools. So, when a teacher finds out about it, (s)he cannot easily try it out. The software should be free and usable on the school computers by teachers and pupils. However, those are mostly banned from downloading and installing new programs. A free and semi-advanced webGIS is needed.

Lees meer »