Terug in de kaart – 5 manieren

Terug in de tijd – met kaarten, hoe doe je dat?

Het kan heel erg interessant zijn tijdens de aardrijkskundeles; de ontwikkeling van een gebied laten zien door de jaren heen. Door te laten zien wat er in het verleden is gebeurd, wordt het gemakkelijker om de huidige situatie te begrijpen. Misschien kunnen leerlingen op basis van het verleden zelfs wat te zeggen over de toekomst.

Die ontwikkeling kan je op verschillende manieren aan leerlingen duidelijk maken. Je kan een verhaal vertellen, foto’s van vroeger en nu laten zien en je kan kaarten vergelijken. In dit artikel wil ik laten zien hoe je de ontwikkeling van een gebied aan de hand van kaarten kan laten zien.

Er zijn verschillende soorten kaarten die te gebruiken zijn om verandering te tonen. Dit kan eigenlijk met elke kaart, omdat een kaart over het algemeen een momentopname is. Topografische kaarten geven een goed beeld van hoe infrastructuur en bebouwing veranderd is. Satellietbeelden kunnen hier ook een globaal beeld van geven, maar daarnaast zijn ze ook erg bruikbaar bij verandering in de natuur. Dingen zoals demografische veranderingen zijn het beste te zien op thematische kaarten.

Voor al deze soorten kaarten is er een tool of een manier om de verandering te bekijken. Hieronder laat ik je 5 manieren zien.

Topotijdreis
www.topotijdreis.nl

Vier screenshots van Topotijdreis van Deventer die elkaar opvolgen.
Topotijdreis – Deventer in 1925, 1977, 2000 en 2018.

Wellicht al bekend bij velen; Topotijdreis. Met deze tool kan je de topografische kaarten van het Kadaster terugkijken (wel 200 jaar!). De kaarten van Topotijdreis zijn ook los te gebruiken in je eigen ArcGIS Online kaart of StoryMap. De kaarten kan je vinden door binnen ArcGIS Online te zoeken, bijvoorbeeld door ‘Topo 1977’ in te typen. Zo zou je bijvoorbeeld een eigen ‘swipe map‘ kunnen maken van twee kaarten.Lees meer »

Missing Maps Lesmateriaal

Overal op de wereld kunnen er natuurrampen plaatsvinden, zoals orkanen of aardbevingen. Vaak gebeurd dit in hele kwetsbare gebieden die slecht in kaart gebracht zijn, wat voor moeilijkheden kan zorgen tijdens de hulpverlening. Missing Maps is een project waar mensen over de hele wereld samenwerken om kwetsbare gebieden op de kaart te zetten.

Voor leerlingen is dit een goede manier om kennis te maken met het maken van kaarten, waar ze meteen iets goeds kunnen doen voor de wereld. Op de computer gaan ze aan de hand van satellietbeelden gebouwen intekenen die dan later, na controle, onderdeel worden van de kaarten van Open Street Maps.Lees meer »

Onderzoekend leren met GIS

Traditioneel staat het vak aardrijkskunde op het voortgezet onderwijs vaak in het teken van ‘leren en luisteren’, leerlingen leren de topografie uit hun hoofd, leren de begrippen en luisteren naar de leraar die prachtige verhalen verteld. Helaas komt er dan maar weinig van ‘aardrijkskunde doen’. En dat is juist wat het vak zo mooi maakt, het praktische.

Met onderzoekend leren laat je de leerlingen zelf op onderzoek uitgaan, om een vraag te beantwoorden. Aan de hand van de onderzoeksvraag gaan ze op zoek naar informatie of doen ze experimenten om de vraag te beantwoorden. Zo staan de leerdoelen niet vast en is het eindresultaat afhankelijk van de eigen inbreng, creativiteit en verwondering van de leerlingen. In deze blog-post wil ik met jullie delen hoe je binnen het vak aardrijkskunde onderzoekend leren kan toepassen.

Dat doe ik natuurlijk, hoe verrassend, aan de hand van GIS. Met deze tool is het mogelijk om geografische data om te zetten in kaarten, dit kan met openbare data of met zelf verzamelde data. Ook zijn er via GIS honderden kaarten kant en klaar beschikbaar en is de informatie gemakkelijk te combineren. Een super handige tool voor aardrijkskundig onderzoek! Natuurlijk zijn er ook andere manieren om onderzoek te doen, zonder GIS, geef je leerlingen daar zeker de ruimte in en laat ze gebruiken wat ze denken nodig hebben.Lees meer »

AR en VR in de aardrijkskundeles

Sommige van de links in dit bericht zijn ‘affiliate links’. Dit betekent dat als je op de link klikt en het artikel koopt, ik een partnercommissie ontvang, zonder extra kosten jou. Dit heeft geen invloed op mijn mening over de producten, die kies ik hoe dan ook met zorg uit. 


Augmented en virtual reality in de klas? Klink als een ‘ver van mijn bed show’, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Tegenwoordig komen er telkens meer simpele en leuke oplossingen om AR en VR te gebruiken in de aardrijkskundeles, gewoon met een smartphone.

VR maakt het mogelijk om vanuit de klas een locatie ergens op de wereld te bekijken. Zo kunnen plekken ‘bezocht’ worden die met een normale veldwerkles of excursie niet bereikbaar zijn. Door VR beleven de leerlingen de locatie alsof ze er (bijna) zelf staan. Met deze technologie kunnen ze locaties en geografische processen observeren en die kennis gebruiken in opdrachten.Lees meer »

Vinden van ArcGIS Online kaarten voor in de klas

Op mijn blog schrijf ik er vaak over, het gebruik van ArcGIS Online in de klas, een goede webGIS die gratis te gebruiken is voor het onderwijs. Binnen dit platform zijn duizenden kaarten (en meer) te bekijken en gebruiken. Je hoeft dus niet perse eigen data te hebben of data ergens anders te downloaden, klaar te maken en naar ArcGIS Online te uploaden. Dit kan natuurlijk wel, maar het gemak van de kaartlagen op ArcGIS Online is dat de geografische data al om is gezet naar kaarten en er vaak ook al over de visualisatie is nagedacht.

Er zijn onder andere kaartlagen beschikbaar van het CBS, het kadaster, het KNMI, het AHN en lokale overheden in Nederland. Maar ook als je kaartlagen zoekt over andere landen kan je bij ArcGIS Online terecht, bijvoorbeeld voor demografische gegevens van de Verenigde Staten, Spanje of Thailand. In deze post laat ik je zien hoe je deze kaartlagen binnen ArcGIS Online kan vinden en kan gebruiken. Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 5 (Winter editie)

Met de sneeuw het afgelopen weekend en nog maar een paar dagen tot de kerstvakantie is het tijd voor een wintereditie van de ’10 beste StoryMaps voor in de klas’. Bekijk hier de voorgaande delen. In deze vijfde editie deel ik 10 StoryMaps met jullie die gaan over sneeuw, gletsjers, de kou en de feestdagen. Een leuke extra voor de laatste les voor de vakantie!

1. Alaska Ice: Documenting glaciers on the move

Met behulp van foto’s en satellietbeelden wordt bekeken hoe gletsjers in Alaska veranderen en verdwijnen.

Engelstaligglaciers on the move alaska
Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding).Lees meer »

Digitaal veldwerk – deel 1

Traditioneel betekende veldwerk dat de hele klas opgedeeld werd in groepjes en dat ze naar buiten moesten, weer of geen weer. Met pen en papier verzamelden leerlingen data, beantwoorden ze vragen en proberen ze de route te volgen die meegegeven is op papier. In de praktijk misschien een goed idee, maar uiteindelijk kwam dit uit op slecht handschrift doordat leerlingen op elkaars rug schreven, bevlekt papier door de regen en verdwaalde leerlingen omdat ze niet goed gelezen hadden (of omdat de route niet duidelijk beschreven was). Eenmaal terug op school moesten alle antwoorden ontcijfert en beoordeeld worden. Sommige docenten gingen daarna nog een stap verder om vragen over verschillende gebieden van de stad met elkaar te vergelijken. Dat betekende dat alles in de computer gezet moest worden, bijvoorbeeld in Excel, of dat er een kaart geschetst werd. Activiteiten die veel tijd in beslag namen en waar de leerlingen lastig een rol in konden spelen. Veldwerk had daarom niet altijd een erg positief beeld en kwam vanwege de tijdsinvestering niet vaak aan bod.

Dit is erg jammer, want een belangrijk onderdeel van aardrijkskunde is het leren kennen van de eigen omgeving. Door processen en begrippen te koppelen aan de directe omgeving van de school of woonplaats is het voor leerlingen makkelijker de lesstof te onthouden. De omgeving is ook een ideale plek om een aardrijkskundig onderzoek uit te voeren. Doordat de locatie bereikbaar is voor de leerlingen kunnen ze zelf data verzamelen om te gebruiken in hun onderzoek. Hierdoor leren ze hoe ze onderzoek moeten doen én leren ze natuurlijk over een aardrijkskundig onderwerp binnen hun eigen omgeving. Beide zijn erg waardevol!Lees meer »

Voorkom deze fouten bij het gebruik van GIS in de les

In mijn omgeving zie ik dat meer en meer aardrijkskundeleraren gebruik maken van GIS of dat ze er erg geïnteresseerd in zijn. Dat is geweldig en dit moedig ik enorm aan! GIS is een krachtige tool dat kan dienen als ondersteuning van de aardrijkskunde les.

Het is mogelijk om GIS te gebruiken in de klassikale instructie, bijvoorbeeld een interactieve kaart behandelen met de bevolkingsdichtheid van een regio. Ook is het mogelijk om leerlingen opdrachten te laten maken waarbij een interactieve kaart als bron gebruikt wordt. Een andere manier om GIS in de les te gebruiken is om gezamenlijk of individueel een kaart te maken. Bijvoorbeeld door in de stad de locaties van prullenbakken in te winnen met gebruik van GPS op de telefoon, of door leerlingen een kaart te laten maken van hun gewenste inrichting van een gebied. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Om docenten te ondersteunen heb ik een lijst gemaakt van fouten die men kan maken bij het gebruik van GIS in de les, met een uitleg van hoe dit voorkomen kan worden. GIS is namelijk een geweldige tool, maar vanwege de vele mogelijkheden kan het op momenten lastig zijn door de bomen het bos te zien.Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 2

Op mijn blog schrijf ik er wel vaker over, StoryMaps. Ideaal om te gebruiken in de les, maar moet je die dan zelf gaan maken? Dat kan, maar hoeft helemaal niet! In deel twee van deze serie 10 StoryMaps die je goed kan gebruiken in de klas, over uiteenlopende (aardrijkskunde/geschiedenis/natuur) onderwerpen. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk!

Deel 1 vind je hier terug.

1. Vulkaan op Hawaii

De vulkaan op Hawaii is recent veel in het nieuws geweest, vanwege het natuurgeweld daar. Deze StoryMap gaat in op hoe de vulkaan zich ontwikkeld heeft.
Engelstalig

Fountains of fire

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)

2. Misvattingen

Uitleg van misvattingen over de plaatsing van bepaalde continenten op aarde.
Engelstalig

Misconceptions

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 1

Op mijn blog schrijf ik er wel vaker over, StoryMaps. Ideaal om te gebruiken in de les, maar moet je die dan zelf gaan maken? Dat kan, maar hoeft helemaal niet! In deze post 10 StoryMaps die je goed kan gebruiken in de klas, over uiteenlopende (aardrijkskunde/geschiedenis/natuur) onderwerpen. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk!

1. Vergelijking voor en na orkaan Irma

Satellietbeelden van voor en na de orkaan Irma worden vergeleken met een swipe-tool.
Engelstalig

orkaan irma

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)

2. Verhalen van Migranten

5 Verhalen van migranten worden aan de hand van hun route en afbeeldingen verteld.
Nederlandstalig

Verhalen van migranten

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)Lees meer »