Onderzoekend leren met GIS

Traditioneel staat het vak aardrijkskunde op het voortgezet onderwijs vaak in het teken van ‘leren en luisteren’, leerlingen leren de topografie uit hun hoofd, leren de begrippen en luisteren naar de leraar die prachtige verhalen verteld. Helaas komt er dan maar weinig van ‘aardrijkskunde doen’. En dat is juist wat het vak zo mooi maakt, het praktische.

Met onderzoekend leren laat je de leerlingen zelf op onderzoek uitgaan, om een vraag te beantwoorden. Aan de hand van de onderzoeksvraag gaan ze op zoek naar informatie of doen ze experimenten om de vraag te beantwoorden. Zo staan de leerdoelen niet vast en is het eindresultaat afhankelijk van de eigen inbreng, creativiteit en verwondering van de leerlingen. In deze blog-post wil ik met jullie delen hoe je binnen het vak aardrijkskunde onderzoekend leren kan toepassen.

Dat doe ik natuurlijk, hoe verrassend, aan de hand van GIS. Met deze tool is het mogelijk om geografische data om te zetten in kaarten, dit kan met openbare data of met zelf verzamelde data. Ook zijn er via GIS honderden kaarten kant en klaar beschikbaar en is de informatie gemakkelijk te combineren. Een super handige tool voor aardrijkskundig onderzoek! Natuurlijk zijn er ook andere manieren om onderzoek te doen, zonder GIS, geef je leerlingen daar zeker de ruimte in en laat ze gebruiken wat ze denken nodig hebben.Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 5 (Winter editie)

Met de sneeuw het afgelopen weekend en nog maar een paar dagen tot de kerstvakantie is het tijd voor een wintereditie van de ’10 beste StoryMaps voor in de klas’. Bekijk hier de voorgaande delen. In deze vijfde editie deel ik 10 StoryMaps met jullie die gaan over sneeuw, gletsjers, de kou en de feestdagen. Een leuke extra voor de laatste les voor de vakantie!

1. Alaska Ice: Documenting glaciers on the move

Met behulp van foto’s en satellietbeelden wordt bekeken hoe gletsjers in Alaska veranderen en verdwijnen.

Engelstaligglaciers on the move alaska
Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding).Lees meer »

Digitaal veldwerk – deel 2

Zoals ik in het vorige deel al uitlegde, kan veldwerk heel goed digitaal. Met behulp van de smartphone. In dit deel geef ik een uitleg van hoe je survey123 kan gebruiken om digitaal veldwerk te doen.

Als eerste is het belangrijk om een ArcGIS Online account te hebben. Die kan je via het ArcGIS voor op school programma kosteloos krijgen. Ook voor leerlingen zijn accounts te verkrijgen, maar dat is niet perse nodig voor deze opdracht.

Via deze link kan je inloggen bij survey123, waarna je bij het startscherm komt. Vanaf hier is het mogelijk om een nieuwe survey te maken. Kies ervoor om de webdesigner te gebruiken en geef een naam en labels op voor het gemakkelijk terugvinden van je Survey. Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – deel 4

De vorige delen van deze serie zijn goed ontvangen en daarom hierbij weer 10 StoryMaps die in de aardrijkskundeles te gebruiken zijn. Bekijk ze klassikaal, gebruik ze als huiswerk, of als onderdeel van een project. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk! Deel 1, 2 en 3 zijn hier terug te lezen.

1. Enclaves & Exclaves

In deze StoryMap worden de begrippen enclave en exclave uitgelegd. Allereerst met denkbeeldige voorbeelden en later ook met echte landen en gebieden.

EngelstaligEnclave and exclaves
Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding).

2. Seismic Illumination

Met behulp van mooie illustraties wordt duidelijk gemaakt hoe aardbevingen en plaattektoniek met elkaar te maken hebben.

EngelstaligSeismic IlluminationLink naar de StoryMap (of klik op de afbeelding).
Lees meer »

Digitaal veldwerk – deel 1

Traditioneel betekende veldwerk dat de hele klas opgedeeld werd in groepjes en dat ze naar buiten moesten, weer of geen weer. Met pen en papier verzamelden leerlingen data, beantwoorden ze vragen en proberen ze de route te volgen die meegegeven is op papier. In de praktijk misschien een goed idee, maar uiteindelijk kwam dit uit op slecht handschrift doordat leerlingen op elkaars rug schreven, bevlekt papier door de regen en verdwaalde leerlingen omdat ze niet goed gelezen hadden (of omdat de route niet duidelijk beschreven was). Eenmaal terug op school moesten alle antwoorden ontcijfert en beoordeeld worden. Sommige docenten gingen daarna nog een stap verder om vragen over verschillende gebieden van de stad met elkaar te vergelijken. Dat betekende dat alles in de computer gezet moest worden, bijvoorbeeld in Excel, of dat er een kaart geschetst werd. Activiteiten die veel tijd in beslag namen en waar de leerlingen lastig een rol in konden spelen. Veldwerk had daarom niet altijd een erg positief beeld en kwam vanwege de tijdsinvestering niet vaak aan bod.

Dit is erg jammer, want een belangrijk onderdeel van aardrijkskunde is het leren kennen van de eigen omgeving. Door processen en begrippen te koppelen aan de directe omgeving van de school of woonplaats is het voor leerlingen makkelijker de lesstof te onthouden. De omgeving is ook een ideale plek om een aardrijkskundig onderzoek uit te voeren. Doordat de locatie bereikbaar is voor de leerlingen kunnen ze zelf data verzamelen om te gebruiken in hun onderzoek. Hierdoor leren ze hoe ze onderzoek moeten doen én leren ze natuurlijk over een aardrijkskundig onderwerp binnen hun eigen omgeving. Beide zijn erg waardevol!Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – deel 3

StoryMaps worden erg positief ontvangen, daarom hierbij weer 10 beste StoryMaps voor in de klas, deel 3 vandaag. Bekijk ze klassikaal, gebruik ze als huiswerk, of als onderdeel van een project. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk! Deel 1 en 2 zijn hier terug te lezen.

1. Living in the Age of Humans

Deze serie, ontwikkeld door Esri, kijkt in verschillende hoofdstukken naar wat de invloed is van mensen op de wereld. De StoryMaps zitten erg goed in elkaar, met prachtige kaarten, duidelijke grafieken en begrijpelijke teksten. De eerste twee hoofdstukken zijn al uit; The Human Reach en The Living Land. Voor een compleet overzicht zodra andere hoofdstukken ook uitkomen kan je het beste naar de introductie StoryMap gaan, waar je onderaan de pagina kan doorklikken naar alle beschikbare hoofdstukken: Living in the Age of Humans.

Engelstaliglivingagehumans.PNG
Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding).

2. De ontstaansgeschiedenis van Goeree-Overflakkee

Erg bruikbaar tijdens een les over water in Nederland, deze StoryMap gaat in op de vorming van Goeree-Overflakkee en welke rol het water daarin heeft gespeeld. Inclusief een timelapse van hoe de dijken in 1953 doorbraken en welke polders daarbij overstromen.

NederlandstaligGoeree=overflakkee.PNGLink naar de StoryMap (of klik op de afbeelding).
Lees meer »

GIS binnen alle onderwerpen van aardrijkskunde

Aardrijkskunde is een breed vak en er vallen veel thema’s onder de lesstof. In lesboeken of eindtermen staan onderwerpen zoals plaattektoniek en vulkanen, maar ook de eigen omgeving van leerlingen. Bij elk onderwerp kunnen kaarten een rol spelen of zijn ze zelfs essentieel. Digitale, interactieve kaarten, veldwerk en GIS zijn dan niet te negeren.

In dit artikel geef ik voor de verschillende thema’s binnen aardrijkskunde aan hoe GIS ingezet kan worden. Bijvoorbeeld door een opdracht te geven waarbij de leerlingen zelf een kaart maken, waar ze met hun telefoon locaties verzamelen of door een StoryMap als bron te gebruiken. Ook is er variatie mogelijk in hoeveel de leerlingen zelf met een kaart moeten doen, zodat de opdracht goed past bij het niveau en het doel van de les.

De 12 thema’s zijn gebaseerd op de eindtermen en op verschillende lesboeken van alle niveaus. Tijdens de voorbereidingen van een nieuw hoofdstuk kan je terugkomen naar deze lijst en kijken of een van de ideeën onder de relevante thema’s past bij waar jouw klas ook mee bezig gaat. Of een opdracht geschikt is voor een klas kan de leraar het beste bepalen, dus kijk vooral zelf ook naar welk niveau haalbaar is.

De thema’s die ik wil behandelen:

  1. Plaattektoniek en vulkanen
  2. Weer en klimaat
  3. Brazilië en Zuid-Amerika
  4. Arm en rijk
  5. Cultuur en bevolking
  6. Migratie
  7. Mondialisering
  8. Duurzaamheid/ontbossing
  9. Wereldvoedselvraagstuk
  10. Water
  11. Eigen omgeving
  12. Kaartvaardigheden

Lees meer »

Voorkom deze fouten bij het gebruik van GIS in de les

In mijn omgeving zie ik dat meer en meer aardrijkskundeleraren gebruik maken van GIS of dat ze er erg geïnteresseerd in zijn. Dat is geweldig en dit moedig ik enorm aan! GIS is een krachtige tool dat kan dienen als ondersteuning van de aardrijkskunde les.

Het is mogelijk om GIS te gebruiken in de klassikale instructie, bijvoorbeeld een interactieve kaart behandelen met de bevolkingsdichtheid van een regio. Ook is het mogelijk om leerlingen opdrachten te laten maken waarbij een interactieve kaart als bron gebruikt wordt. Een andere manier om GIS in de les te gebruiken is om gezamenlijk of individueel een kaart te maken. Bijvoorbeeld door in de stad de locaties van prullenbakken in te winnen met gebruik van GPS op de telefoon, of door leerlingen een kaart te laten maken van hun gewenste inrichting van een gebied. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Om docenten te ondersteunen heb ik een lijst gemaakt van fouten die men kan maken bij het gebruik van GIS in de les, met een uitleg van hoe dit voorkomen kan worden. GIS is namelijk een geweldige tool, maar vanwege de vele mogelijkheden kan het op momenten lastig zijn door de bomen het bos te zien.Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 2

Op mijn blog schrijf ik er wel vaker over, StoryMaps. Ideaal om te gebruiken in de les, maar moet je die dan zelf gaan maken? Dat kan, maar hoeft helemaal niet! In deel twee van deze serie 10 StoryMaps die je goed kan gebruiken in de klas, over uiteenlopende (aardrijkskunde/geschiedenis/natuur) onderwerpen. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk!

Deel 1 vind je hier terug.

1. Vulkaan op Hawaii

De vulkaan op Hawaii is recent veel in het nieuws geweest, vanwege het natuurgeweld daar. Deze StoryMap gaat in op hoe de vulkaan zich ontwikkeld heeft.
Engelstalig

Fountains of fire

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)

2. Misvattingen

Uitleg van misvattingen over de plaatsing van bepaalde continenten op aarde.
Engelstalig

Misconceptions

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)Lees meer »

10 beste StoryMaps voor in de klas – Deel 1

Op mijn blog schrijf ik er wel vaker over, StoryMaps. Ideaal om te gebruiken in de les, maar moet je die dan zelf gaan maken? Dat kan, maar hoeft helemaal niet! In deze post 10 StoryMaps die je goed kan gebruiken in de klas, over uiteenlopende (aardrijkskunde/geschiedenis/natuur) onderwerpen. GIS in de les was nog nooit zo makkelijk!

1. Vergelijking voor en na orkaan Irma

Satellietbeelden van voor en na de orkaan Irma worden vergeleken met een swipe-tool.
Engelstalig

orkaan irma

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)

2. Verhalen van Migranten

5 Verhalen van migranten worden aan de hand van hun route en afbeeldingen verteld.
Nederlandstalig

Verhalen van migranten

Link naar de StoryMap (of klik op de afbeelding)Lees meer »