Digitaal veldwerk – deel 1

Traditioneel betekende veldwerk dat de hele klas opgedeeld werd in groepjes en dat ze naar buiten moesten, weer of geen weer. Met pen en papier verzamelden leerlingen data, beantwoorden ze vragen en proberen ze de route te volgen die meegegeven is op papier. In de praktijk misschien een goed idee, maar uiteindelijk kwam dit uit op slecht handschrift doordat leerlingen op elkaars rug schreven, bevlekt papier door de regen en verdwaalde leerlingen omdat ze niet goed gelezen hadden (of omdat de route niet duidelijk beschreven was). Eenmaal terug op school moesten alle antwoorden ontcijfert en beoordeeld worden. Sommige docenten gingen daarna nog een stap verder om vragen over verschillende gebieden van de stad met elkaar te vergelijken. Dat betekende dat alles in de computer gezet moest worden, bijvoorbeeld in Excel, of dat er een kaart geschetst werd. Activiteiten die veel tijd in beslag namen en waar de leerlingen lastig een rol in konden spelen. Veldwerk had daarom niet altijd een erg positief beeld en kwam vanwege de tijdsinvestering niet vaak aan bod.

Dit is erg jammer, want een belangrijk onderdeel van aardrijkskunde is het leren kennen van de eigen omgeving. Door processen en begrippen te koppelen aan de directe omgeving van de school of woonplaats is het voor leerlingen makkelijker de lesstof te onthouden. De omgeving is ook een ideale plek om een aardrijkskundig onderzoek uit te voeren. Doordat de locatie bereikbaar is voor de leerlingen kunnen ze zelf data verzamelen om te gebruiken in hun onderzoek. Hierdoor leren ze hoe ze onderzoek moeten doen én leren ze natuurlijk over een aardrijkskundig onderwerp binnen hun eigen omgeving. Beide zijn erg waardevol!Lees meer »

GIS binnen alle onderwerpen van aardrijkskunde

Aardrijkskunde is een breed vak en er vallen veel thema’s onder de lesstof. In lesboeken of eindtermen staan onderwerpen zoals plaattektoniek en vulkanen, maar ook de eigen omgeving van leerlingen. Bij elk onderwerp kunnen kaarten een rol spelen of zijn ze zelfs essentieel. Digitale, interactieve kaarten, veldwerk en GIS zijn dan niet te negeren.

In dit artikel geef ik voor de verschillende thema’s binnen aardrijkskunde aan hoe GIS ingezet kan worden. Bijvoorbeeld door een opdracht te geven waarbij de leerlingen zelf een kaart maken, waar ze met hun telefoon locaties verzamelen of door een StoryMap als bron te gebruiken. Ook is er variatie mogelijk in hoeveel de leerlingen zelf met een kaart moeten doen, zodat de opdracht goed past bij het niveau en het doel van de les.

De 12 thema’s zijn gebaseerd op de eindtermen en op verschillende lesboeken van alle niveaus. Tijdens de voorbereidingen van een nieuw hoofdstuk kan je terugkomen naar deze lijst en kijken of een van de ideeën onder de relevante thema’s past bij waar jouw klas ook mee bezig gaat. Of een opdracht geschikt is voor een klas kan de leraar het beste bepalen, dus kijk vooral zelf ook naar welk niveau haalbaar is.

De thema’s die ik wil behandelen:

  1. Plaattektoniek en vulkanen
  2. Weer en klimaat
  3. Brazilië en Zuid-Amerika
  4. Arm en rijk
  5. Cultuur en bevolking
  6. Migratie
  7. Mondialisering
  8. Duurzaamheid/ontbossing
  9. Wereldvoedselvraagstuk
  10. Water
  11. Eigen omgeving
  12. Kaartvaardigheden

Lees meer »

10 beste tools voor in de klas – Zuid-Amerika en Brazilië

Vanaf het aankomende schooljaar staat Brazilië centraal voor de bovenbouw havo en Zuid-Amerika voor vwo. Een ander gebied, andere onderwerpen, nieuwe uitdaging en nieuwe mogelijkheden! De perfecte tijd om meer geotools in de les te gebruiken. Daarom hier een overzicht van 10 tools met GIS en digitale kaarten die gaan over Zuid-Amerika en Brazilië. Ze zijn meteen te gebruiken om de les te verfrissen en om de leerlingen te helpen met het leren over dit prachtige land.

Grote onderwerpen die spelen in Zuid-Amerika waar je misschien meteen al aan denkt zijn de ontbossing, het zika virus en de olympische spelen in Brazilië van 2016. Daarnaast spelen ook onderwerpen zoals migratie, vissers en de geschiedenis van het gebied een rol. De volgende StoryMaps en tools gaan over deze onderwerpen.Lees meer »

Google Earth Timelapse voor de Aardrijkskundeles

Bij veel aardrijkskundelessen staat een locatie centraal, en dan vooral de verandering van de omgeving op die locatie. Bijvoorbeeld het veranderen van de vulkaan en zijn omgeving of de groei van een stedelijk gebied. Om dit te laten zien aan leerlingen kan nog best een uitdaging zijn. Satellietbeelden zijn hier uitermate geschikt voor en met Google Earth Timelapse kunt u deze gemakkelijk achter elkaar zetten.

Via deze tool kan je  de verandering van 1984 tot en met 2016 bekijken van alle plekken over de hele wereld. Je kan zelf een plek kiezen en de verandering speelt zich af als een soort van filmpje. Er zijn al veel Timelapses gemaakt van allemaal interessante plekken op de wereld. Wat dacht je van een gletsjerDubai of de boskap in Brazilie?

Lees meer »

Nieuw uitgekomen: Alcarta online atlas

Op de KNAG onderwijsdag die 10 november plaatsvond presenteerde ThiemeMeulenhoff hun een nieuwe product: Alcarta. Dit is een atlas die volledig digitaal beschikbaar is, zonder kosten. Aankomend voorjaar komt de volledige papieren versie uit. Een nieuwe speler op de markt voor de bekende Grote Bosatlas van Noordhoff Uitgevers, die jarenlang de atlassen markt domineert.

Alcarta_book
Alcarta van ThiemeMeulenhoff

Op de KNAG-dag werd het proefkatern van Alcarta (van 268 paginas) uitgedeeld aan alle bezoekers, met de aansporing om ook online de atlas te bekijken. Daar is nu al de gehele atlas beschikbaar, waar iedereen met een simpele inlog toegang tot heeft.

De online atlas zelf is goed te navigeren, inzoomen gaat makkelijk en bladeren ook. Een groot deel van de kaarten is te openen in Google Earth, dit gaat probleemloos. De opzichzelfstaande kaarten zijn zo te bekijken in de context van de omgeving en de gehele wereld, waardoor leerlingen zich beter kunnen orienteren. Google Earth heeft de optie om reliëf te tonen, de Alcarta kaarten komen zo nog beter uit:Lees meer »

Verrijk de aardrijkskundeles!

Naast EduGIS en ArcGIS Online, waar ik al vaker over geschreven heb, zijn er nog genoeg andere geo-tools om te gebruiken in de aardrijkskundeles. Ook maakte ik al eerder een lijst van Geotools voor onderwijs en onderzoek, dit is een vervolg daarop, nog meer gericht op het voortgezet onderwijs.

Global Forest Watch
www.globalforestwatch.org/map
Door het gebruik van deze website krijgen leerlingen inzicht in welke gebieden veel bossen verdwijnen en hoe dat er dan uitziet. Kaartlagen met bebossing, branden, satellietbeelden en persoonlijke verhalen.

The true size
www.thetruesize.com
Ben je bezig om kaartprojecties uit te leggen in de les? De vertekening qua oppervlakte van de Mercatorprojectie wordt gemakkelijker uit te leggen met deze website.

Topotijdreis
www.topotijdreis.nl
Deze website bied leerlingen de mogelijkheid om heel Nederland te bekijken dmv oude kaarten. De navigatie werkt zoals reguliere digitale kaarten en het switchen tussen de jaartallen gaat ook gemakkelijk. Een kaart om jezelf in te verliezen! Erg interessant en verslavend. Lees meer »

Lesmateriaal met GIS

Langzamerhand komt er telkens meer lesmateriaal beschikbaar dat gebruik maakt van GIS en digitale kaarten. Een super goede zaak! Hieronder een overzicht van wat er nu gratis beschikbaar is:

EduGIS – Nederlandstalig
Via www.edugis.nl/lesmateriaal
Lesmateriaal met de EduGIS kaart, ArcGIS Online, Google Earth en QGIS. Van Klimaatverandering tot de ontwikkeling van een stad.

Eigen materiaal – Engelstalig
Tijdens mijn stage aan de universiteit van Turku (Finland) heb ik een aantal lessen geschreven. Deze zijn hier te vinden:
Tectonics
The true size of countries
Deforestation

Esri USA – Engelstalig
Via http://edcommunity.esri.com/ en http://www.gisday.com/resources.html
Veel verschillende lesplannen voor thema’s van sociale geografie tot duurzaamheid en vulkanen.Lees meer »

Hoe geef je les met GIS?

Lesgeven met GIS heeft vele voordelen en is daarom een goede toevoeging aan de aardrijkskunde (of biologie, geschiedenis…) les. GIS kan een goede tool zijn om te gebruiken in de les, om de inhoud beter over te brengen. In dit artikel wordt uitgelegd hoe je dat dan kan doen, lesgeven met GIS.

Allereerst is het belangrijk dat je zelf, als leraar, weet hoe GIS werkt, maar dit hoeft niet erg ingewikkeld te zijn. Heel veel onderwerpen die je met GIS kan behandelen zijn prima te doen met WebGIS. Dat is het jongere broertje van Desktop GIS met wellicht bekende programma’s zoals QGIS, ArcMap, ArcGIS Pro en MapInfo.

WebGIS is GIS in de browser, er hoeft dus geen software geïnstalleerd te worden. Dat is vaak een groot voordeel in scholen, waar installaties vaak via omwegen gedaan moeten worden. Ook heeft WebGIS minder opties en is het visueel aantrekkelijker voor leerlingen. Dat het minder opties heeft maakt niet uit.  Desktop GIS is geweldig en heeft veel analyse opties, maar die gebruik je vaak niet met je leerlingen. Al die opties kunnen er juist voor zorgen dat de software onoverzichtelijk wordt voor nieuwe gebruikers. WebGIS heeft deze complexiteit vaak niet.Lees meer »

GIS in het Voortgezet Onderwijs – Wanneer inzetten?

Na mijn vorige post, de voordelen van GIS, wil ik met deze post verder gaan met wanneer je GIS kan inzetten in het Voortgezet Onderwijs. Bij welke vakken en en werkvormen is GIS waardevol en wanneer kan het effectief ingezet worden, met natuurlijk verschillende voorbeelden.

Er zijn verschillende manier om GIS in te zetten. In de onderstaande tabel zijn deze vijf manieren weergegeven. Het onderscheid hiertussen is zeer belangrijk. Na mijn idee zal de focus vooral op geografie moeten liggen. Hierbij is natuurlijk wel de kennis van de geografische technologie nodig, dus op sommige momenten zal de focus op technologie niet ontbreken, om het programma te leren kennen. Omdat GIS wordt ingezet om het vak zelf te ondersteunen is de focus op geografie (of een ander onderwerp, bijvoorbeeld biologie) het belangrijkste.Lees meer »

GIS in het Voortgezet Onderwijs – Voordelen en onderzoek

In mijn vorige post schreef ik over wat GIS is, maar waarom zou je GIS en digitale kaarten gebruiken in de les? Wat zijn de voordelen van het gebruik van GIS in het Voortgezet Onderwijs en wat is erover te lezen in onderzoek?

Voordelen

Allereerst zal het ruimtelijk inzicht van een leerling verbeteren door het gebruik van GIS. De leerling kan gemakkelijk de nabije omgeving vanuit een extra standpunt bekijken en krijgt zo beter door hoe het in elkaar zit. Maar ook een gebied verder weg komt via GIS tot leven. Door verschillende kaarten over elkaar te leggen krijgt de leerling een idee van hoe het er daar uit ziet en hoe geografische processen kunnen plaatsvinden.Lees meer »